Geçmişten Günümüze: Çölyak Nasıl Ortaya Çıktı?

Çölyak Hastalığı Nasıl Ortaya Çıktı?

Çölyak ve gluten duyarlılığı karbonhidratlı gıdaların hayatımızda daha fazla yer etmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Bugün, biraz daha farklı bir konuyu ele alarak, çölyak ve gluten duyarlılığının tam olarak neden ortaya çıktığını sizlere anlatmaya çalışacağız. Çıkacağımız bu tarihsel yolculukta bizleri uzun  bir yol bekliyor olacak. İnsanlık tarihinin ilk dönemlerinden sanayi devrimine uzanan bu yolda buğdayın ve buğday gluteninin hikayesini ve çölyak nasıl ortaya çıktı? sorusunu cevaplamaya çalışacağız.

Avcı Toplayıcı İnsan Toplumlarından Tarım Toplumuna…

İlk Avcılar ve 0 Kan Grubu… Bugün, Acil Durumlarda 0 Kan Grubuna Sahip İnsanlar Diğer Kan Gruplarına Kan Verebiliyorlar. Bunda, 0 Kan Grubunun A, B Ve AB Kan Gruplarının Kökeni Olduğunu Biliyoruz.

İnsanoğlu tarih sahnesine çıktığında temelde iki farklı beslenme kaynağı vardı: avcılık ve toplayıcılık. Bu kaynaklar aynı zamanda ilk insan topluluklarının kan gruplarıyla da oldukça uyumluydu. Yapılan bilimsel araştırmalar, avcılık ve toplayıcılıkla ilgilenen ilk insanların 0 kan grubuna sahip olduklarını gösteriyor. Yani bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu bir başka önemli veri de bugün A, B ve AB kan gruplarının insanlığın farklı dönemlerinde ortaya çıktığını gösteriyor.

İlk insan avcılık ve toplayıcılık yapmaktaydı ve kan grubu sıfırdı. Eğer “kan grubuna göre diyet” konusunda biraz araştırma yaparsanız, bilimsel verilerle desteklenen bu bilgiye pek çok kaynakta rastlayabilirsiniz. Sıfır kan grubuna sahip olan ilk insanlar özellikle av hayvanlarının etlerindeki proteini çok rahat bir şekilde sindirebiliyorlardı. Aynı zamanda hareketli bir yaşam tarzı, sıfır kan grubuna sahip insanların fazla kilolar gibi dertlerden yakınmamasına neden oluyordu. Bugün yükske protein ve düşük karbonhidrat içeren “paleo diyeti” nin “mağara adamı diyeti” olarak anılmasında bu gerçeğin payı büyük.  Peki daha sonra ne oldu ve diğer kan grupları oluştu? Çölyak hastalığı ve gluten duyarlılığının tüm bunlarla bağlantısı ne?

Tarım Toplumu A, B Ve AB Kan Gruplarının Ortaya Çıkışı

Çölyak Nasıl Ortaya Çıktı? Bilimsel Veriler, Tarımın Yaygınlaşmasıyla Çölyak Arasında Sıkı Bir Bağ Olduğunu Gösteriyor.

İnsanoğlu avcılık ve toplayıcılıkla yaşamını sürdürüyordu. Ancak giderek artan nüfus, daha fazla insanın beslenme ihtiyacını ortaya çıkardı. İnsanoğlu ilk olarak bazı hayvanları evcilleştirmeyi başardı ve onların sütlerini ve sütlerinden üretilen gıdaları tüketmeye başladı. İnsanlığın bu dönemi, yerleşik hayatın da ilk adımlarının atıldığı zamandı. İnsanlar göçebe topluluklar halinde kendi sürülerini oluşturmaya ve onların sütlerinden elde edilen gıdaları tüketmeye başladı.

Bu durum, kan grubu 0 olan ilk insanların DNA’sında bir tür mutasyon (Genetik değişim) oluşmasına neden oldu. Genetik mutasyon ilk olarak insanların kan hücrelerini değiştirdi. Ortaya yeni çıkan bu kan grubuna sahip insanlar sütten elde edilen proteini çok rahat sindirebiliyorlardı.  İlk farklı kan grubu ortaya çıkmıştı: B Grubu. Bugün kan grubu B olan insanlar süt proteinini çok rahat bir şekilde sindirebildiklerinden “kan grubuna göre diyet” listelerinde B grubu için genellikle light süt, yoğurt gibi gıdaların önerilmesinin nedeni de budur.

İnsanlar ilerleyen zamanlarda hayvanlarını besleyebilecekleri ot ve bitkileri kendilerinin yetiştirebileceklerini fark ettiler. Bu, karanlık çağlarda çok daha güvenli bir yaşam sunuyordu. Ancak insanlığın tarımı keşfetmesi yine kan hücrelerinin mutasyonuna neden olacaktı. Tarımın keşfi ve kullanılması, toplumsal iş birliğinden beslenme şekline kadar her şeyi değiştirdi. İlk yerleşik hayat, tarım aynı zamanda yazıyı ve yazılı kanunları da beraberinde getirdi. Ancak tarımın keşfi aynı zamanda A kan grubunun ortaya çıkmasına neden oldu. Tahmin ettiğiniz gibi bu kan grubuna sahip insanlar bitkisel gıdaları çok rahat bir şekilde sindirebiliyorlar. Peki AB kan grubu? AB kan grubuysa yüzyıllar boyunca ortaya çıkan A ve B grubundan insanların evliliklerin sonucunda ortaya çıkan bir başka kan grubu. AB kan grupları arasında en yeni kan grubu ve bu grubun günümüzden yaklaşık 1400 yıl önce ortaya çıktığı tahmin ediliyor. Bugün çölyak nasıl ortaya çıktı? sorusunun cevabı, farklı kan gruplarının ortaya çıkmasıyla birinci dereceden etkili.

Buğday Gluteni Ve Çölyak

Günümüzde Çölyak Hastaları Nispeten Daha Geniş Bir Gıda Yelpazesine Sahipler: Glutensiz Tuzlu Atıştırmalıklar, Glutensiz Tuzlu Atıştırmalıklar, Glutensiz Pizza, Mantı Ya Da Ravyoli…

Tarım toplumuna geçiş gerçekleştirilmiş olsa da buğdayın insan hayatına girmesi biraz daha zaman aldı. Bazı arkeolojik araştırmalar buğdayın çeşitli bitkilerin melezlenerek meydana getirildiğini iddia eden araştırmalar da var. Şüphesiz insanoğlunun ilk yıllarında buğdayla arası en iyi olan medeniyet Sümerlerdi. Aynı zamanda arpadan elde edilen biranın da mucidi olan Sümerler, tarım sayesinde yazıyı keşfederek tarihin başlangıcında yer aldılar. Zaman geçtikçe buğday, arpa ve çavdar insanların hayatında daha fazla yer etmeye başladı. Bu ucuz ve doyurucu gıda maddesi özellikle sanayi devriminden sonra ilk olarak Avrupa’daki işçi sınıfının daha sonra hepimizin ayrılmaz bir parçası oldu.

Ancak ortada bir sorun vardı: insan metabolizması yüksek oranda buğday glutenini sindirmek için yaratılmamıştı. Aynı durum yüksek oranda şeker için de geçerliydi. Yüzyıllar boyunca besinini avladığı hayvanlardan, topladığı meyve ve sebzelerden, bitki tohumlarından (Özellikle kuruyemişler, mercimek, ay çekirdeği bu gruba dahildir) sütten elde eden insan metabolizması yüksek orandaki glutenle ve şekerle nasıl baş edeceğini bilemedi. Bunun sonucundaysa şeker hastalığı, obezite ve çölyak gibi çeşitli “yeni çağ” hastalıkları ortaya çıktı. Çölyak hastalığı nasıl ortaya çıktı? İlk olarak tarım toplumunun insanlara sunduğu beslenme şekli ardından buğday, çavdar ve arpanın hayatımızda daha fazla yer etmesiyle Gluten İntöleransı veya Çölyak olarak da bilinen rahatsızlık, tıp tarihindeki yerini aldı.

Hiç şüphesiz ilk insanlar bizler kadar ekmek ve şeker tüketmiyorlardı. Zaman geçtikçe beslenme alışkanlıklarımız değişti. Ancak bazı insanların metabolizması aynı hızla değişmiyordu. Yani bugünün modern insanı aslında bir mağara adamı ile benzer bir metabolizmaya sahip. Yüzyıllar boyunca kimimiz süt şekerini kimimiz et proteinini rahat sindirsek de hiç birimiz tarihin hiç bir evresinde ekmek, un ve şekerle tarihin bu evresinde olduğu kadar karşılaşmadık. İşte tam bu noktada gluten alerjisi – gluten intöleransı veya diğer adıyla “çölyak” ortaya çıktı.

 

 

 

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir