Gün :7 Mart 2018

10 Maddede Çölyak İle İlgili Merak Edilenler

Çölyak Hastalığı İle İlgili Merak Edilenler

Çölyak, dünyada ve ülkemizde son derece yaygın bir rahatsızlıktır. Yine de çölyak ile ilgili toplumsal duyarlılık son derece düşük seviyededir. Çölyakla ilgili doğru bilinen yanlışları ve bilinmeyenleri sizler için listeledik. Böylece çölyak hastalığından şikayetçiyseniz veya çölyak – gluten duyarlılığı olan bir yakınınız varsa, çölyak konusunda bilgilenmesini sağlayabilirsiniz. Türkiye’de yaklaşık bir milyon çölyak hastası olduğu biliniyor. Buna ek olarak dünyada her 200.000 kişiden yedisi, çölyak ve gluten duyarlılığı semptomlarından şikayet ediyorlar. Peki çölyak hakkında ne biliyoruz? Sizler için 10 maddede çölyak ve gluten duyarlılığı ilgili merak edilen konuları özetledik.

1.Çölyak Genetik Mi?

Çölyak Genetiktir

Çölyak Hastalığı Ne Yazık Ki Genetik Bir Hastalık

Çölyak hastalığı ile ilgili 10 maddenin ilk sırasında “çölyak genetik mi?” sorusu geliyor. Çölyak, ince bağırsaklardaki villus denilen yapıların düz olmasından kaynaklanan bir sindirim sistemi sorunudur. Yapılan son bilimsel araştırmalar, çölyak ile bağışıklık sistemi arasında da sıkı bir ilişki olduğunu gösteriyor. Çölyak, genetik bir rahatsızlıktır. Rahatsızlığın, insanların DNA’sında meydana gelen bir gen mutasyonu sonucu meydana geldiği bugün biliniyor. Aslında bakarsanız, sıfır kan grubu dışındaki A, B ve AB kan gruplarının da yüzyıllar içinde meydana gelen genetik mutasyonlar sonucu ortaya çıktığı biliniyor. Daha detaylı bilgi için “Çölyak Nasıl Ortaya Çıktı?” başlıklı makalemizi okuyabilirsiniz.

 

2.Hangi Gıdalar Serbest?

Unlu Mamüller Çölyak Hastalarınca Tüketilmemeli

Unlu Mamüller, Mayalı Alkollü İçecekler Kesinlikle Yasak

Çok kaba bir tabirle içerisinde buğday, çavdar, arpa bulunmayan tüm gıdalar çölyak hastaları tarafından rahatlıkla tüketilebilir. Ancak glutensiz gıda, uzman ellerde hazırlanması gereken bir tüketim ürünü. Ürünlerin hazırlandığı mutfakta veya tepside, kaşıkta bulunan gluten, çölyak hastalarını tıpkı buğday gluteni tüketilmişçesine rahatsız edebilir. Buğday ekmeği, çavdar ekmeği, hamur işleri, makarna, mayalı hamurdan yapılmış gıdalar, alkollü içecekler, malt içecekleri çölyak diyeti listesinde kesinlikle ve kesinlikle bulunmaması gereken ürünlerin başında geliyor. Makarna, hazır çorbalar, hazır krem şanti, hazır puding gibi ürünleri de gluten içeren gıdaların içerisine dahil edebiliriz. Kırmızı et, beyaz et, süt ürünleri, meyve, sebze, şeker, kakao, kahve, mısır, bezelye çölyak diyetinde bulunabilen gıdalar arasında geliyor.

 

3.Çölyak Ve Gluten Duyarlılığı Olanlar En Çok Nelerden Şikayetçi?

Glutensiz Damalı Kurabiye

Kakaolu Damalı Glutensiz Kurabiye Çay Saatlerinin Olmazsa Olmazı…

Çocklarda çölyak ve gluten duyarlılığı gelişim bozukluklarına neden olduğu için özellikle ebeveynlerin en çok şikayet ettikleri konuların başında geliyor. Ancak yetişkinlerde şişkinlik, reflü, halsizlik, deri döküntüsü gibi rahatsızlıklar kendisini gösteriyor. Dünyadaki ve ülkemizdeki çölyak hastalarını en çok şikayetçi oldukları konuların başında glutensiz ürünlere ulaşmaktaki zorluk. Buna ek olarak bazı durumlarda çölyak hastası olanların toplumdan dışlandığı da oluyor.

Çölyak ve gluten duyarlılığının fiziksel belirtilerinin yanında glutensiz ürünlerin yaygın olmaması, restoranların glutensiz ürünler konusunda kısıtlı bir menüye sahip olmaları, glutensiz ürünlerin pahalı olması gibi unsurlar geliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı araştırma çölyak konusunda ülke olarak yeterince bilgili olmadığımızı da ortaya koyuyor.

4.Şeker, Kahve Ve Çölyak

Türk kahvesi Çölyak Hastalarınca Rahatlıkla Tüketilebilir.

Şekerle ilgili yapılan son bilimsel araştırmalar onun özellikle kanser vak’alarında önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Ancak şekerin çölyak hastaları için özel bir risk taşımıyor. Beyaz rafine, işleniş şekerle aranız iyi değilse kahverengi şeker kullanabilirsiniz. Ancak şeker kullanımını kendi sağlığınız için abartmamanız çok daha yerinde olacaktır. Kahve sade veya sütle tüketilebilir. Sütün de çölyak için özel bir risk oluşturmadığı söylenebilir. Ancak kahvenizi kremalı ve çeşitli aroma şuruplarıyla içmeyi sevenlerdenseniz belki de kahve alışkanlıklarınızı gözden geçirmenin vakti gelmiştir.

Çünkü bu tip kahvelerde kullanılan krema, krem şanti gibi ek ürünlerin üretiminde gluten bulunabiliyor. Eğer daha rahat sindirebileceğiniz bir kahve içmek isterseniz, laktozsuz sütle daha hafif bir kahve keyfi elde edebilirsiniz. Alkol ise bir çölyak hastasının uzak durması gerekenlerin başında geliyor. Zira bira, viski, vodka gibi içkiler buğday, arpa gibi tahılların fermantasyon (Mayalanma) süreci sonunda üretildiklerini de ekleyelim. Özetle alkol sadece gluten duyarlılığı olmayanlar için değil çölyak hastaları için de sakıncalı.

5.Çölyak İle Gluten Duyarlılığı Aynı Şey Mi?

Glutensiz Pizza

Glutensiz Undan Özenle Hazırlandı

Çölyak ile gluten duyarlılığı – gluten alerjisi veya gluten intöleransı aynı şey değil. Ancak çölyak rahatsızlığının gluten alerjisi – gluten duarlılığından daha belirgin semptomlarının olduğunu da söylemek yanlış olmaz. Çölyak hastalığı bulunmayan pek çok hasta, glutensiz gıdalar tükkettiklerinde kendilerini daha zinde hissettiklerini belirtiyorlar. Daha önce de belirttiğimiz üzere, buğday ve buğday gluteni insan metabolizması için nispeten yeni bir madde. Bazı insanlarda gluten rahat sindirilebiliyorken bazı insanların bu kompleks proteini hiç sindiremediğini söyleyebiliriz. Kısaca çölyak, gluten duyarlılığı, gluten alerjisi veya gluten intöleransı olarak anılsa da çölyak hastalığının daha belirgin semptomlarının olduğunu ve sıradan gıda alerjilerinden daha şiddetli belirtiler gösterdiklerini söyleyebiliriz.

6.Çölyak Ve Gluten İsimleri Nereden Geliyor?

Gluten, İngilizce “glue” olarak adlandırılan “yapıştırıcı” sözcüğünden geliyor. Buğday unundan elde edilen hamura yapışkanlık özelliğini bu protein veriyor. Eğer glutensiz bir dilim ekmek veya bir parça kurabiye yemeye çalıştıysanız bunların elinizde çok daha rahat bir şekilde dağıldığını kendiniz de gözlemleyebilirsiniz. Ancak hamura yapışkanlık özelliğini veren bu madde, sindirim sisteminizce hazmedilmesi zor olan bir madde ve bu da sindirim sistemi organlarınızda ödem ve çeşitli yaraların oluşmasına neden oluyor.

Çölyak ise bir rahatsızlıktan ziyade sindirim sistemi organlarını belli bir bölgesini adlandırmak için kullanılan Latince bir kelime. Gluten proteini ilk olarak sindirim sisteminin bu kısmını etkilediği için gluten intöleransı “celiac” veya dilimizdeki anlamıyla “çölyak” adıyla anılıyor.

7.En Belirgin Çölyak Semptomları Neler?

Tom Hanks, Victoria Beckham Gibi İsimler De Çölyak Rahatsızlığı Taşıyor

Çölyak ile ilişkilendirilen pek çok hastalık var. Şişkinlik, halsizlik, demir emilimi eksikliği, midede oluşan ödem, bağırsaklarda yara oluşumu, deri döküntüleri, huzursuzluk ve kronik yorgunluğun temelinde çölyak olduğu biliniyor.

Son yıllarda gluten proteininin beyin hücrelerini de zannettiğimizden daha yüksek oranda, negatif olarak etkilediğini de söylemek yanlış olmaz. Çocuklardaysa çölyak hastalığının en belirgin semptomları arasında gelişim bozukluğu gösteriliyor. Reflü gibi mide asidi düzensizlikleri ve daha pek çok sebebi anlaşılmamış rahatsızlığın altında çölyak olduğu düşüncesi son yıllarda tıp camiasının hemfikir olduğu konulardan.

 

8. Kimler Çölyak: Çölyak Hastalığı Taşıyan Ünlüler Kimler?

Gluten Duyarlısı Olan Pek Çok İsim Var

Pek Çok İsmin Çölyak Veya Gluten Duyarlısı Olduğu Biliniyor

Türk Televizyonlarında yayınlanan “Muhteşem Yüzyıl” Dizisinin başrol oyuncusu Meryem Uzerli’nin çölyak olduğu biliniyor. Aynı şekilde eski Amerikan Başkanı Bill Clinton’un kızı Chelsea Clinton, Zooey Deschanel, Victoria Beckham da gluten duyarlılığı – gluten intöleransı taşıyan ünlüler arasında geliyor. Sinemarda gösterilen “Mumya” Filmi ile ünlenmiş olan Rachel Weisz ve Tom Hanks gibi isimlerin de çölyak rahatsızlığından şikayetçi oldukları biliniyor.

9. Sağlıklı Kişiler Ve Gluten Diyeti

Çevrenizde çölyak rahatsızlığı bulunmayan kişilere de glutensiz gıda tüketmelerini tavsiye edin. Daha sonra kendilerini nasıl zinde ve enerjik hissedeceklerine kendileri dahi inanamayacaklar. Aslında gluten proteininin etkilerinden korunmak için gluten duyarlılığı taşımanıza veya çölyak olmanıza gerek yok. Gluten mide çeperi ve bağırsaklara yapıştığı için sindirimi güçleştiriyor. Bu da midenizin veya bağırsaklarınızın gluteni sindirmek içn daha fazla enerji harcaması ve sizi daha fazla yorması demek. Bu yüzden çölyak olsanız olmasanız da glutensiz diyet, zinde ve fit olmanın anahtarı olarak görülüyor.

10. Çölyak Tedavisi

Çölyak ne yazık ki tamamen ortadan kaldırılabilen bir sindirim sistemi rahatsızlığı değil. İlaç ve beslenme diyetleri sadece çeşitli belirtilerin ortadan kalkmasına yardımcı olur. Buna rağmen çölyak ve gluten duyarlılığı bulunanlar için piyasada pek çok ilaç bulunmaktadır. Buna ek olarak çölyak olup olmadığınızı anlamanın en kesin yolu doktorunuza başvurmak ve çölyak testi yaptırmaktır.

 

 

 

Devamı